چکیده:
در مباني نظري و تاريخ معماري اسلامي همواره تمايزات بارزي بين مسجد و مصلي وجود داشته است. در حاليکه در عصر حاضر الگوي نو ظهوري از مسجد مصلي شکل گرفته است که نه از بعد نظري و نه از بعد تاريخي قابل توجيه نمي باشد. هدف از اين پژوهش آن است که با بررسي تحليلي و گونه شناسي مصاديق معاصر طراحي شده، ميزان انطباق آ نها با ارزش هاي اسلامي و اصول فقهي مرتبط را مورد بررسي قرار دهد و الگوهاي نزديک تر به اين مباني را مشخص کرده و در نهايت راهکارهايي براي طرح هاي آتي ارائه نمايد. بدين منظور شش مورد از معيارهاي مطلوب فقهي در طراحي مصلي را از تحقيقات پيشين پذيرفته و بر اساس آ نها به طبقه بندي و نقد پنج مورد از مهم ترين مصلي هاي معاصر طراحي يا ساخته شده از بعد رعايت يا عدم رعايت اين اصول پرداخته شد. در نهايت علل مغايرت برخي از اين مصاديق با اصول فقهي مشخص شد و چند راهکار در راستاي انطباق طر حهاي آتي با اصول اسلامي ارائه شد. بررسي ها نشان داد که در طراحي مصلي هاي معاصر، گاه برخي از مباني اسلامي در زمينه نسبت فضاي باز و بسته، مکانيابي، مصالح مورد استفاده، تزئينات و غيره ناديده گرفته شده است و حتي در برخي از مصاديق، اين ساختارها به سمت الگوهاي غربي سوق يافته است. بيشتر مصلي هاي معاصر برمبناي الگوي اصالت فضاي بسته ساخته شد هاند، اين مصلي ها عموما فضاهاي چندعملکردي باشکوهي هستند که در ميانه شهر واقع شده اند و از بعد مکان يابي، مقياس انساني و ب يپيرايگي با الگوهاي نظري اسلامي سازگار نيستند. مصلي هاي معاصر به واقع برداشتي صوري از الگوي تاريخي مساجد جامع مي باشند که عملکرد و مفهوم اوليه مصلي به عنوان عيدگاه را از دست داده و فاقد محتوايي قابل قبول هستند.
الگوشناسی مصلی های معاصر ایران و آسیب شناسی مفهومی آن ها براساس راهبردهای فقه شیعه
