گفت و گوی خبرگزاری رسا با مدير قطب علمی معماری اسلامی

کنکاشی در پرسش‏های رهبر معظم انقلاب اسلامي؛ 
معماری اسلامی می‌تواند سبب افزايش دانش، معرفت و بينش انسان شود 
عبدالحميد نقره کار، مدير قطب علمی معماری اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا، به تأثير نمادها و سبک معماری و شهرسازی در محيط اجتماعی و فرهنگ دينی اشاره کرد و گفت: تعامل انسان با محيط در حد جبر نبوده و هيچ‌گاه اختيار از انسان سلب نمی‌شود اما همان‌طور که محققان خارجی می‌گويند «ما شهرها را می‌سازيم و شهرها ما را می‌سازند» و سبک معماری و شهرسازی به وضوح در زندگی اجتماعی اثرگذار است.
رييس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت در ادامه با اشاره به روايت «شرف المکان بالمکين» افزود: حيثيت، هويت و شرف مکان‌ها و محيط‌های اجتماعی به انسان‌هايی است که در آن حضور داشته و سير و سلوک می‌کنند اما اين امر دليل نمی‌شود که محيط‌های اجتماعی در زندگی انسان‌ها اثری نداشته باشند.
وی اظهار داشت: همان‌طور که جنبه‌های مادی محيط و فضای معماری و شهرسازی به اجبار در زندگی همه موجودات به ويژه انسان‌ها اثر گذاشته است، جنبه‌های معنوی طبيعت نيز آيه و نشانه خداوندی بوده و حامل معنا و مفهوم می‌باشد و بايد با نگاه به طبيعت در آن تعقل، تفقه و تدبر کرد و به مفاهيم بسيار ارزشمند آن دست يافت.
معماری اسلامی می‌تواند دانش، معرفت و بينش انسان را بيفزايد
نقره کار ادامه داد: آثار هنری، معماری و شهرسازی می‌توانند در کنار طبيعت، بستری برای تدبر و معنويت اولی الابصار و صاحبان تفکر باشند؛ بنابراين بايد در کنار تربيت انسان در راه سلوک اسلامی و تفکر معناگرا، معماری و شهرسازی را نيز معناگرا، منطقی و علمی کرد تا ضمن برخورداری از دستاوردهای معماری و شهرسازی، از جنبه‌های معنوی آن نيز استفاده کرد.
عضو کارگروه معماری و شهر سازی شورای عالی انقلاب فرهنگی تصريح کرد: همان‌طور که قرآن مجيد، تذکری برای صاحبان تفکر است، معماری و شهرسازی هم اگر ناشی از عمل صالح و شايسته باشد، می‌تواند به انسان علم و دانش داده و به معرفت و بينش وی بيفزايد؛‌ همچنين می‌تواند معنويت را در فضای شهر متجلی کند.
رويکرد معماران برگرفته از ترجمه مفاهيم غربی در دانشگاه‌ها است
وی تأکيد کرد: متأسفانه آن‌چه که امروز در کلان‌شهرها ديده می‌شود، رويکرد صرف اقتصادی شهرداری‌ها همچون تراکم فروشی،‌ تغيير کاربری زمين‌ها از فضای سبز به مسکونی و تجاری است که اين امر برای فضای شهری بسيار مخرب است.
نقره کار ادامه داد: همچنين رويکرد معماران و شهر سازان امروز کشور، برگرفته از ترجمه روش‌ها، شيوه‌ها و مفاهيم غربی بوده و اين امر تأثير بسياری در تخريب فضای شهری دارد؛ علت اين معضل به آموزش‌های اشتباهی بر می‌گردد که در دانشگاه‌ها وجود دارد و معماران نيز از ابتدا با چنين آموزش‌هايی سر و کار داشته‌اند.
مدير قطب علمی معماری اسلامی با توجه به تأکيد مقام معظم رهبری بر تحول و ارتقای علوم انسانی،‌ گفت: اين فرمايش که بسيار اساسی و بنيانی است، تنها مربوط به علوم انسانی نبوده و در مباحث ميان دانشی نظير مجموع آثار هنری به ويژه معماری و شهرسازی نيز کاربرد دارد و از کلی‌ترين مباحث انسانی آغاز شده و تا مفاهيم زيبايی شناسی و فلسفه هنر نيز پيش می‌رود.
نگرش اسلامی در مقابل مدرنيسم و پست مدرنيسم
وی ابراز داشت: نگرش اسلامی در علوم انسانی،‌ آثار هنری، معماری و شهرسازی با تفکر رايج کاملاً متفاوت است چرا که جهان معاصر تحت تأثير مدرنيسم و پست مدرنيسم يا نوگرايی و فرا نوگرايی بوده و اخيراً دچار مباحث ساختارشکنی در حوزه فلسفه هنر و فلسفه معماری شده و بسياری از دانشجويان را نيز به سمت آنارشيسم هنری و نيهيليسم هنری سوق داده است.
نقره کار خاطرنشان کرد: کارگروه معماری و شهرسازی در شورای انقلاب فرهنگی تا به امروز مقدار کمی از سرفصل‌های دروس را اصلاح کرده است؛ اما اين مقدار کافی نبوده و بايد با کمک اساتيد معتقد و عميق حوزه علميه و دانشگاه‌ها تلاش کنيم تا محتوای دروس، روش‌ها،‌ مبانی و اصولی که از طرز تفکر و فرهنگ اسلامی بهره‌برداری می‌شود، در متون درسی و کمک آموزشی ما ورود پيدا کند.
رييس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت با اشاره به فرمايشی از امام خمينی(ره) تصريح کرد: اگر دانشگاه‌ها اصلاح شود، کشور نيز اصلاح می‌شود و ما بايد به صورت جدی اين مسأله را پيگيری کنيم چرا که فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌ها هستند که مهندس مشاور شده و يا کارشناسان مراکز مربوطه می‌شوند؛ همچنين وزرا، شهردارها و قانون‌گذارها نيز فارغ‌التحصيلان همين دانشگاه‌ها خواهند بود.
رويکرد و جهت‌گيری مسؤولان به صورت جدی اصلاح شود
وی ابراز داشت: اگر دانشجويان با برنامه‌های غرب گرايانه تربيت شوند، شهرها و معماری‌هايی از سوی آنان شکل می‌گيرد که به قول مقام معظم رهبری فاقد هرگونه هويت و مفاهيم اسلامی و نمادهای دينی هستند بنابراين کار بسيار اساسی، جدی و بنيانی بوده و با چند دستورالعمل و توصيه کلی، مشکلی حل نمی‌شود.
نقره کار با بيان اين که فرهنگ‌سازی بايد از دانشگاه‌ها آغار شود، گفت: رويکرد مسؤولان به ويژه شهرداری‌ها، شوراهای شهر، وزارت مسکن و شورای عالی معماری و شهرسازی بايد دست به دست هم داده و جهت‌گيری و رويکرد خودشان را به صورت جدی اصلاح کنند.
تبيين نقاط ضعف و قوت در معماری و شهرسازی
مدير قطب علمی معماری اسلامی با بيان اين‌که ماحصل شهرسازی امروز ما، رويکرد علمی، عقلانی، انسانی و اسلامی ندارد، تصريح کرد: اين موضوع در حالی است که بسياری از سرانه‌ها و امکانات امروز ما به ويژه خدمات عمومی، امکانات اقتصادی و تکنولوژی معماری و شهرسازی نسبت به قبل از انقلاب پيشرفت فوق‌العاده‌ای داشته و قابل مقايسه با قبل نيست.
وی با بيان اين‌که زيرساخت‌های کمی صدها برابر نسبت به قبل فراهم شده و امروزه دارای آخرين دستاوردهای تکنولوژی ساختمان و شهرسازی هستيم، اظهار داشت: اقتصاد مردمی نيز نسبت به قبل انقلاب قابل مقايسه نبوده و کشور در امر نيروی انسانی تحصيل کرده، کارشناس، با انگيزه و متدين بسيار توانا شده است اما اين امر کافی نيست چرا که فضای دانشگاه‌ها خالی از هرگونه محتوای فرهنگی است.
نقره کار با اشاره به برخی ديگر از نقاط قوت در ترويج و تقويت معماری اسلامی خاطرنشان کرد: امروزه در کنار آموزش‌های دانشگاهی، قطب‌هايی همچون قطب علمی معماری اسلامی و برنامه‌‌ای برای نقشه راه تمدن نوين اسلامی تدوين شده است که به همراه کرسی‌های نظريه‌پردازی در موضوع معماری اسلامی و ترويج آن فعاليت می‌کنند.
راهکارهای ترويج و تقويت فرهنگ ايرانی و اسلامی در حوزه معماری و شهرسازی
وی با اشاره به راهکارهای ترويج و تقويت فرهنگ ايرانی و اسلامی در حوزه معماری و شهرسازی، گفت: بايد از طريق نهادهای نيمه دولتی و مردم نهاد، فعاليتی بسيجی و اقدامی انقلابی آغاز کرد تا بتوان به کمک اساتيد حوزه و دانشگاه در راستای فراهم آوردن فضای فرهنگ اسلامی فعاليت کرد.
عضو کارگروه معماری و شهر سازی شورای عالی انقلاب فرهنگی با بيان اين‌که آيت‌الله جوادی آملی و شاگردان ايشان، منابع و مبانی بسيار ارزشمندی را به زبان ساده در اختيار دانشجويان و دانشگاهيان قرار داده‌اند، تصريح کرد: با فراهم آمدن فضای فعاليت در راستای فرهنگ اسلامی‌، می‌توان کارگروه‌های دانش افزايی تأسيس و نشست‌ها و همايش‌های در جهت ترويج فرهنگ اسلامی در حوزه معماری و شهرسازی را برگزار کرد.
وی در ادامه راهکارهای ترويج و تقويت فرهنگ ايرانی و اسلامی در حوزه معماری و شهرسازی اظهار داشت: با تأسيس کارگروه‌های دانش افزايی و برگزاری نشست‌ها و همايش‌ها می‌توان نمونه‌ها، مدل‌ها، الگوها، راهبردها و راه‌کارهايی را در خدمت مسؤولين و مراکز اجرايی و قانون‌گذاری قرار داد.
نقره کار اضافه کرد: با فراهم آمدن فضا برای يک اقدام انقلابی، عميق و اساسی به کمک نهادهای دولتی و ملی و اساتيد با انگيزه و با بينش، ترويج و تقويت فرهنگ ايرانی و اسلامی در حوزه معماری و شهرسازی به صورت جدی‌تری ادامه پيدا خواهد يافت و به يقين نتايج خوبی نيز به جای خواهد گذاشت.
فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی از حقوق مردمی در شهرسازی
رييس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت در بخشی ديگر از بيانات خود، فرهنگ‌سازی را مهم‌ترين راهکار برای اصلاح معماری و ساختمان‌سازی ناصواب دانست و گفت: سلوک اسلامی در حوزه معماری، و نيز شهرسازی مبتنی بر فرهنگ قوی اسلامی و فقه و حقوق معماری بايد از طريق رسانه‌های عمومی به صورت وسيع و گسترده با مردم در ميان گذاشته شود تا جامعه حقوق خود را تشخيص داده و از آن دفاع کند.
وی با اشاره به حقوق مردمی در شهرسازی، تأکيد کرد: حق مردم اين است که بدانند وقتی در کنار منزل دو طبقه آنان، زمينی برای ساختمان متراکم چندين طبقه به فروش می‌رود، چه مقدار از حقوق آنان فروخته شده است و شهرداری با کدامين مجوز و قانون شرعی،‌ چنين حقی به خود می‌دهد که خدمات عمومی مربوط به جمعيت را بدون افزايش در اختيار افراد ديگر قرار دهد.
نقره کار اضافه کرد: آفتاب، باد، ديد و منظر کافی، همچنين ترافيک، مدرسه، درمانگاه و مسجد از جمله حقوق شهروندان است که با تراکم جمعيت و ساختما‌ن‌های چند طبقه ضايع می‌شود.
وی بيان داشت: از حقوق مردم اين است که بدانند شورای اسلامی شهرها چه نقشی در کنترل تصميمات و طرح‌های شهردار دارند تا اين طرح‌ها کارشناسانه و عالمانه به تصويب رسيده و شهرداری با صرف دلايل مادی، حقوق شهروندان را پايمال نکند.
مدير قطب علمی معماری اسلامی ادامه داد: مردم بايد حقوق شهروندی خود در حوزه معماری و شهرسازی را بشناسند و در انتخاب اعضای شورای شهر و شهردارها دقت داشته باشند تا با انتخاب صحيح خود، نتايج اسلامی، حقوقی و درستی از شهرسازی گرفته شود.
بيان تذکراتی به مسؤولين اجرايی و تصميم گير
رييس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت اظهار داشت: با توجه به اين‌که برخی از مهندسان مشاور آشنايی چندانی با فرهنگ اسلامی در حوزه معماری و شهرسازی ندارند، لازم است تا مراکز اجرايی و تصميم گير همچون شوراهای شهر، در کنار خود از کارشناسان خبره‌ای استفاده کنند که علاوه بر آشنايی با فرهنگ اسلامی، با مهندسی معماری، برنامه‌ريزی و طراحی شهری نيز آشنا باشند.
وی اضافه کرد: استفاده مسؤولان اجرايی از کارشناسان خبره فرهنگ اسلامی در مهندسی معماری و طرح و برنامه‌ريزی می‌تواند آنان را در شرح خدمات قراردادها و تحويل کار از مهندسان مشاور کمک می‌کند تا کارهايی که فعلاً در حال اجرا است، قدمی به سوی مطلوب نزديک‌تر شود.
نقره کار در پايان با بيان اين‌که ارزش‌های عميق بسياری از نظر محتوايی و کاربردی در تمدن اسلامی وجود دارد، گفت: اين ارزش‌ها کمتر در دانشگاه‌ها آموزش داده می‌شود و به همين علت شاهديم که در تهران و شهرستان‌ها، مراکز مذهبی و مساجدی طراحی می‌شود که شباهت آنان به بت‌خانه بيشتر از نيايش گاه است؛ بنابراين مسؤولان مراکز اجرايی و تصميم‌گيری بايد توجه مضاعفی نسبت به اين موضوع داشته باشند.
شايان ذکر است، مقام معظم رهبری در ديدار جوانان خراسان شمالی به ارائه فهرستی از آسيب‌های سبک زندگی پرداختند و بيست پرسش مطرح کردند، پرسش‌های زير بخش از پرسش‌های مطرح شده از سوی مقام معظم رهبری است:
چرا فرهنگ کار جمعی در جامعه ما ضعيف است؟
علت کار گريزی چيست؟
چرا در روابط همسايگی‌مان رعايت‌های لازم را نمی‌کنيم؟
چرا در زمينه فرهنگ رانندگی، مردمان منضبطی به طور کامل نيستيم؟
حد زادوولد در جامعه ما چيست؟
الگوی تفريح سالم چيست؟
نوع معماری در جامعه ما چگونه است؟ چقدر متناسب با نيازهای ماست؟
در بين ما دروغ چقدر رواج دارد؟
چرا در برخی از بخش‌های کشورمان طلاق زياد است؟
علت پرخاشگری و بی‌صبری در ميان بعضی از ماها چيست؟
چقدر به قانون احترام می‌کنيم؟ علت قانون گريزی در برخی از مردم چيست؟
انضباط اجتماعی در جامعه چقدر وجود دارد؟
وجدان کاری در جامعه چقدر وجود دارد؟
چرا برخی از حرف‌های خوب، ايده‌های خوب، در حد رؤيا و حرف باقی می‌ماند؟
چه کنيم که ريشهٔ ربا در جامعه قطع شود؟
آپارتمان‌نشينی چقدر برای ما ضروری است؟
تجمل‌گرايی چيست؟ بد است؟ خوب است؟ چقدرش بد است؟ چقدرش خوب است؟
چرا در بين بسياری از مردم ما مصرف‌گرايی رواج دارد؟
چرا پشت سر يکديگر حرف می‌زنيم؟
چرا در برخی از بخش‌های کشورمان روی آوردن جوان‌ها به مواد مخدر زياد است؟
چرا صلهٔ رحم در بين ما ضعيف است؟
آپارتمان‌نشينی چقدر برای ما ضروری است؟ چقدر درست است؟
طراحی لباسمان چقدر متناسب با نيازهای ما و عقلانی و منطقی است؟
آرايش در بين مردان و زنان چقدر درست است؟
آيا ما در معاشرت‌های روزانه، به همديگر به طور کامل راست ميگوييم؟
بعضی‌ها با داشتن توان کار، از کار می‌گريزند؛ علت کار گريزی چيست؟
علت پرخاشگری و بی‌صبری و نا بردباری در ميان بعضی از ماها چيست؟
حقوق افراد را چقدر در رسانه‌ها ، در اينترنت و… مراعات می‌کنيم؟
توليد کيفی در بخش‌های مختلف، چقدر مورد توجه و اهتمام است؟
چرا به ما ميگويند که ساعات مفيد کار در دستگاه‌های اداری ما کم است؟
چرا در بعضی از شهرهای بزرگ، خانه‌های مجردی وجود دارد؟ اين بيماری غربی چگونه در جامعه ما نفوذ کرده است؟
چه کنيم که طلاق و فروپاشی خانواده، آنچنان که در غرب رايج است، در بين ما رواج پيدا نکند؟
چه کنيم که زن در جامعه ما، هم کرامت و عزتش حفظ شود، هم وظائف اجتماعی‌اش را انجام دهد و هم حقوق اجتماعی و خانوادگی‌اش محفوظ بماند؟/997/ت301/ن
/ پايان خبر /