چکیده:
بافت هاي تاريخي يادآور دوره اي است؛ که شهرها بر اساس نيازها، اهداف و سلايق ساکنان آن ها بر پا شده اند. به عبارتي، دنياي ذهني سازندگان و ساکنان با يکديگر قرابت داشت. اما مداخلات امروز بدون توجه به يادها و تعلقات شهروندان و نيازهاي ذهني آن ها با توسعه هاي سريع در بافت هاي تاريخي به خاطره زدايي و نابودي هويت شهرها منتج گرديده است. از اين رو، معماري به عنوان بخش مهمي از کالبد شهري، گسيختگي را نه تنها در بافت شهري، بلکه با ذهنيت اصيل ساکنان بافت تجربه مي کند. اين نوشتار علاوه بر روشن ساختن اهميت ذهنيت اصيل در رويکرد طراحي معماري جديد در بافت هاي تاريخي، در تحليل هاي صورت گرفته، به اين پرسش پاسخ داده است؛ که با توجه به رويکردهاي مختلف معماري از تضاد تا تشابه در بناهاي ميان افزا، چگونه مي توان با استخراج کيفيت هاي بافت از ذهنيت هاي اصيل، رويکرد معماري را در فضاهاي ميان افزا تبيين کرد؟ روش تحقيق پژوهش کيفي، با رويکرد موردپژوهي است. گردآوري داده ها از طريق بررسي کتابخانه اي و منابع ديجيتال به روند رويکرد معماري در بافت هاي تاريخي و نيز نحوه هويت بخشي بافت هاي تاريخي مي پردازد. سپس از طريق مصاحبه با اهالي قديمي محله امامزاده يحيي به عنوان يکي از سه محله عودلاجان، خاطرات مشترک شناسايي گرديده است. نتيجه آن به صورت پرسش نامه بين اهالي امامزاده يحيي توزيع گرديد؛ تحليل نتايج از طريق نرم افزار Spss و در تست Tukey، نشان دهنده تفاوت معنادار پاسخ گروه اهالي با قدمت سکونت بالاي 40 سال با ساير گروه ها بود. لذا اين گروه، مرجعي جهت رجوع رويکرد طراحي معماري شناسايي شدند. سپس نتيجه اين گروه جهت تبيين رويکرد طراحي معماري هاي جديد در بافت بررسي شد. بر اساس نتايج اين گروه معماري در بافت هاي تاريخي وابسته به کاربري، مجاورت با دانه هاي باارزش، رويدادهاي ناملموس مشترک و… است؛ که همگي از ذهنيت هاي اصيل بافت، قابل استخراج است. همچنين، لازم است در طراحي معماري در بافت هاي تاريخي در راستاي ارتقاي هويت کالبدي مورد استناد قرار گيرد.
